Jovan Stefanović Balević (1728—1773)
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
KNJIŽEVNOST « KNJIŽEVNE EPOHE « Predstavnici baroka i klasicizma  « Jovan Stefanović Balević (1728—1773)
Stranice: 1   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Jovan Stefanović Balević (1728—1773)  (Pročitano 11600 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 6361



« poslato: April 10, 2013, 08:17:10 pm »

*

JOVAN STEFANOVIĆ BALEVIĆ


Balević Stefanović, Jovan, pravnik, oficir, pisac (Pelev Brijeg, Bratonožići, 1728 — man. Sv. Nikola, Brčeli, Crmnica, 1773)
 
Kao dečak pao je u tursko ropstvo. Otkupio ga je sarajevski mitropolit i školovao u Sarajevu. Iz Sarajeva prešao je u Temišvar i 1745. kao pitomac tamošnjeg prezvitera Pantelejmona Stratimirovića otišao na studije u Hale i završio pravni fakultet (1750). U Haleu je 1752. štampao svoju akademsku disertaciju iz oblasti kanonskih prava i istorije crkve. To je bila prva filozofska disertacija kod Srba. Kao svršeni pravnik došao je u Karlovce i postao gradski sindik, potom ađutant graničarskog kapetana Gavrila Novakovića u Banatu pa ponovo, oko dve godine, karlovački sindik. Tada je stupio u vezu sa Rusima i pravio lažne pasoše za Srbe koji su, i pored zabrane, odlazili u Rusiju. Kada je to postalo opasno, otišao je u Beč ruskom poslaniku Hermanu Karlu Kajzerlingu koji ga je kao učenog čoveka i znalca latinskog i nemačkog (a navodno i ruskog, grčkog, vlaškog i jevrejskog jezika), kao i poznavaoca prava, filozofije, matematike, geologije, geodezije i astronomije, toplo preporučio carici Jelisaveti Petrovnoj. Primljen je u rusku službu 1757. kao kapetan husarskog puka u Beloj Slobodi, ali se uskoro vratio u Karlovce da bi prodao imovinu i da bi porodicu preveo u Rusiju, što je i ostvario početkom 1759. Posle raspuštanja svog husarskog puka prešao je na službu u Sumski, a potom u Harkovski husarski puk, gde je stigao do čina sekund-majora kojim je završio vojničku karijeru.
 
Poznat je samo njegov "kratki i objektivni opis sadašnjeg stanja Crne Gore" (Petrograd 1757) u 18 sažetih paragrafa, sastavljen na latinskom a preveden na ruski jezik, koji se smatra vrednim prilogom zbog geografskih i etnografskih podataka u njemu i opšte slike koja se u ruskoj diplomatiji na osnovu njega, i njemu sličnih memorijala, stvarala o Crnoj Gori i Crnogorcima.
 
Prema najnovijim istraživanjima istoričara dr Rastislava Petrovića, zagonetni crnogorski samozvanac Šćepan Mali — bio je, zapravo, Jovan Balević! Ubijen je 1773. u man. Sv. Nikole u Brčelima u Crmnici.



DELA: Dissertatio Philosophica de Propagatione Religionis armara, Halae MDCCLII... publice defendet respondes Boianus Ioannes Stephanowitz Baleowicz Bratonoszicia-Albanus philos. ac iurium cultor; Kratak i objektivan opis sadašnjeg stanja Crne Gore, u: Rastislav Petrović, Vladika Danilo i vladika Sava, Beograd 1997, 128—130, 213—216.

____________

LITERATURA: Mita Kostić, Srpska naselja u Rusiji: Nova Srbija i Slavenosrbija, Beograd 1923, 81—88; Izveštaj o doživljajima Simeona Stepanova Piščevića, ZMSKJ, knj. IX—X, 1962, 66—69, 77; Georgije Mihajlović, Srpska biobliografija XIX veka, Beograd 1964; Milorad Pavić, Istorija srpske književnosti baroknog doba XVII i XVIII veka, Beograd 1970; Borivoje Marinković, Vesti o Jovanu Stefanoviću Baloviću, ZMSI, sv. 1, 1975, 196—197; Miroslav Pantić, Književnost na tlu Crne Gore i Boke Kotorske od XVI do XVIII veka, Beograd 1990; Rastislav Petrović, Vladika Danilo i vladika Sava, Beograd 1997, 126—132; V. J. Kostjašov, Nova svedočenja o životu Jovana Balevića, ZMSI, sv. 57, 1997; Rastislav V. Petrović, Šćepan Mali, zagonetka je rešena, Beograd 2001.

Slavko Gavrilović
Odabrane biografije (tom I—IV) | Matica Srpska
Sačuvana
Angelina
Administrator
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 6361



« Odgovor #1 poslato: April 10, 2013, 08:39:16 pm »

*
TRAGOM RUBRIKE "NA DANAŠNJI DAN"


KO JE BIO LAŽNI CAR

Čitalac smatra da je jedino tačan izvor koji pominje da je vladar Šćepan Mali bio u stvari Jovan Stefanov Balević, rodom iz Bratonožića

U Oslobođenju, u rubrici "Na današnji dan", 11. septembra objavljen je ovaj tekst: "1773. Ubijen Šćepan Mali, lažni ruski car Petar III, koji se nametnuo Crnogorcima kao vladar. Tokom vladavine od 1667. izmirio je plemena, uveo sud, počeo popis stanovništva i imovine i počeo graditi puteve. Prema predanju ubio ga je sluga, mletačko-turski agent, prema nalog skadarskog paše".

Slični podaci o Šćepanu Malom nalaze se u svakoj istoriji o Crnoj Gori, udžbenicima istorije i enciklopedijama u kojima se obrađuje ovaj pojam. Trebalo je da prođe dva i po vijeka da nauka riješi ko je Šćepan Mali. Istoričar Rastislav V. Petrović, poslije dugog istraživanja, uspio je da dokaže ko je ovaj samozvani car. Prije tri godine objavio je knjigu "Šćepan Mali zagonetka je rešena". Postavlja se pitanje kako su Crnogorci mogli vjerovati nepoznatom čovjeku da je car Petar III (sin carice Ane, unuk cara Petra Velikog, muž carice Katarine II, vladao 1761—1762, pogubljen 5. jula 1762). Autori koji su pisali o Crnoj Gori isticali su da je crnogorski narod pošten. Za njih je istina bila svetinja. Nisu ni sanjali da može postojati takav drzak lažov kao Šćepan Mali. Crnoj Gori bilo je suđeno da često ratuje, a pomoći niotkuda. Nadali se u Rusiju, a Rusija preko svijeta. Ali: "Ljubav prema Rusiji i povjerenje prema svemu što je povezano za Rusiju bilo je mnogo jače od trezvenog rasuđivanja i svestranog ispitivanja ko je taj misteriozni čovjek" (Jagoš Jovanović, Stvorenje crnogorske države... Cetinje, 1947).

Istoričar Rastislav V. Petrović tvrdi da je Šćepan Mali u stvari Jovan Stefanović Balević, rodom iz Bratonožića (Crna Gora). Kada je Austrija 1737. objavila rat Turskoj, stanovnici brdskih plemena digli su se na ustanak protiv Turske. Stefan Balević je učestvovao u ustanku. Sa sobom je poveo devetogodišnjeg Jovana. Tako je mali Jovan u devetoj godini postao ustanik. Međutim, obojicu su Turci zarobili. Bosanski arhiepiskop Umilinković otkupio je Jovana i doveo ga u Sarajevo. Uvjerio se da je Jovan pametno dijete. U Sarajevu nije bilo uslova za njegovo školovanje i šalje ga u Temišvar kod svog prijatelja, protoprezvitera Pantelejmona Stratimirovića. Stratimirović je bio ugledan čovjek. Održavao je prijateljske veze sa Univerzitetom u Haleu (Njemačka), koji je otvoren 1694. Tamo je poslao Jovana na studije. Na istom univerzitetu Balević je doktorirao. ...


Autor(i): Jovan Jovanović, 30.09.2005.
Sačuvana
Stranice: 1   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: